Әзербайжан жылжымайтын мүлік саласындағы ондаған қызметті электрондық форматқа көшірді және биыл толық цифрлық кадастрды іске қосуды жоспарлап отыр. Бұл туралы REPORT ақпарат агенттігі хабарлайды.
Жылжымайтын мүлікті кадастрлық есепке алу не үшін қажет
Жылжымайтын мүлікті есепке алу және жер учаскелерінің шекараларын анықтау мәселесі терең ежелгі дәуірден бастау алады. Мұндай жұмыстардың перғауындар дәуіріндегі Мысырда жүргізілгені белгілі. Ал «кадастр» термині Рим империясы кезеңінде-ақ қолданылған.
Орта ғасырларда кадастрлық түсірілім тек сызықтық сипатта болып, арқан мен таяқтың көмегімен жүргізілді. Тек XVIII ғасырда Габсбургтерге қызмет еткен математик әрі астроном Джованни Джакомо Маринони учаскелердің шекарасын триангуляция және полигонометриялық желілер әдісімен анықтауға негізделген, ғылыми тәсілдерге сүйенген алғашқы кадастрды әзірледі. Бұл жүйе Франция, Бельгия, Австрия, Нидерланд және Швейцария кадастрларын жасауға негіз болды.
XIX ғасырдан бастап Еуропаның бірқатар мемлекеттерінде жылжымайтын мүлік нысандары туралы ақпаратты ыңғайлы түрде жүйелейтін жер кітаптары енгізіле бастады. Жалпы алғанда, жылжымайтын мүлікті есепке алудың бірыңғай әлемдік стандарты жоқ. Кейбір елдерде нысандардың физикалық сипаттамалары мен оларға деген құқықтар туралы мәліметтер әртүрлі тізілімдерде сақталса, енді бірінде — бірыңғай тізілімде жинақталады. Тізілімдер ұлттық деңгейде орталықтандырылып немесе өңірлік билік органдары тарапынан жүргізілуі мүмкін.
XXI ғасырда түрлі мемлекеттер жылжымайтын мүліктің электрондық тізілімдеріне көше бастады. Бұл ақпаратты өңдеу үдерісін едәуір жеделдетуге және белгілі бір нысанның шекарасына қатысты даулардың туындау мүмкіндігін барынша азайтуға мүмкіндік берді. Алайда цифрлық тізілімдерді құру орасан зор жұмыс көлемін талап етті. Бұған ұзақ жылдар қажет.
Schmidt&Schmidt бұған дейін жазғандай, жылжымайтын мүліктің электрондық тізілімін құру идеясын практикалық талқылау 2023 жылы басталды. Ел президенті Ильхам Әлиев «Жылжымайтын мүліктің электрондық тізілімі және кадастры» бірыңғай ақпараттық жүйесін құру туралы жарлыққа қол қойды. Бұл қадамның ресми мақсаты кадастр және жылжымайтын мүлікті тіркеу саласындағы басқаруды жетілдіру, цифрлық қызметтердің ашықтығы мен сапасын арттыру, сондай-ақ бизнес-ортаны және саланы мемлекеттік бақылау тетіктерін жақсарту болды.
Жаңа жүйе жылжымайтын мүлікті тіркеуге арналған құжаттарды қабылдау мен өңдеуді, сондай-ақ тиісті тізілімдерден үзінді көшірмелер беруді қамтамасыз етуі тиіс еді. Ол техникалық құжаттаманы беруді жүзеге асырып, нотариаттық және тіркеу әрекеттерін жүргізу үшін қажетті ақпаратты ұсынатын болады. Бұдан бөлек, жүйе қызметкерлеріне Әзербайжанның тарих және мәдениет ескерткіштері туралы деректерді енгізу міндеті жүктеледі.
Алайда мәселенің техникалық жағын ескере отырып, процесс созылып кетті және іске асырудың соңғы кезеңіне тек қазір ғана жетіп отыр.
Әзербайжанның кадастры қалай құрылуда
2026 жылғы 29 қаңтарда Әзербайжанның Мемлекеттік кадастр және жылжымайтын мүлік тізілімі басқармасының төрайымы Нигяр Әлимова баспасөз мәслихатын өткізіп, ведомствоның соңғы жетістіктері мен алдағы жоспарлары туралы айтты.
Оның айтуынша, 2026 жылдың соңына дейін «Жылжымайтын мүліктің электрондық тізілімі және кадастры» ақпараттық жүйесін толық пайдалануға беру жоспарланып отыр.
Бұл бағыттағы жұмыстар жалғасуда, жүйені осы жылдың соңына дейін пайдалануға беру жоспарланып отыр
— деп атап өтті шенеунік.
Оның сөзінше, жаңа цифрлық жүйе кадастр мен жылжымайтын мүлік тізілімі туралы ақпаратты бірыңғай электрондық платформада жинақтауға, ақпарат алмасуды жеделдетуге, қызмет көрсетуді неғұрлым жедел әрі ашық етуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, жылжымайтын мүлік тізілімі қызметіне қатысты бірқатар қызметтер Әзербайжанда қазірдің өзінде цифрлық форматқа көшірілген.
2019 және 2020 жылдары бұл көрсеткіш 5 болса, 2021 жылы — 6, 2022 жылы — 16, 2023 жылы — 26, 2024 жылы — 32, ал 2025 жылы электрондық қызметтердің саны 41-ге дейін өсті
— деп атап өтті Нигяр Әлимова.
Электрондық форматта, атап айтқанда, архивтік құжаттардың көшірмелерін беру, пайдалану құқығын рәсімдеу, жылжымайтын мүлікке құқықтарды мемлекеттік тіркеу, тіркеу барысында жіберілген техникалық қателерді түзету, жер учаскелерін бөлу, архивтік құжаттар бойынша ақпарат ұсыну және басқа да қызметтер көрсетіледі.
Әзербайжанда мемлекет есебінен 60 920 жылжымайтын мүлік нысаны бойынша электрондық үзінді көшірмелер рәсімделген, ал жалпы азаматтарға меншік құқығын растайтын 413 423 мемлекеттік акт бойынша үзінді көшірмелер берілген.
Нигяр Әлимова 23 587 тұрғын емес нысанға меншік құқықтары танылып, мемлекеттік тізілімде рәсімделгенін, сондай-ақ 4 602 нысанға құқықтар мемлекет есебінен электрондық үзінді көшірме арқылы тіркелгенін атап өтті.
Алайда ел халқының саны 10 миллионнан асатынын ескерсек, Әлимова келтірген көрсеткіштерге үстірт көз жүгіртудің өзі Әзербайжанда жылжымайтын мүлікті есепке алу процесі әлі де толық аяқталмағанын аңғартады. Мүмкін, цифрлық тізілімді құру бұл үдерісті жеделдетуге мүмкіндік берер.
Әлимованың айтуынша, ведомство қабылдап жатқан шаралар жылжымайтын мүлікті тіркеу рәсімін жеңілдетуге, құқықтарды жедел ресімдеуге және азаматтардың қанағаттану деңгейін арттыруға бағытталған.
Жылжымайтын мүлік тізілімі дегеніміз не?
Біздің бейнематериалда біз жылжымайтын мүлік тізілімі деген не екенін, оның не үшін қажет екенін, онда қандай мәліметтер қамтылатынын және оның құқықтық дауларда әрі берешекті өндіріп алу кезінде қалай көмектесе алатынын түсіндіреміз.
Егер сізге шетелдегі жылжымайтын мүлік нысанын тексеру немесе борышкердің мүлкін анықтау қажет болса, Schmidt&Schmidt компаниясына жүгініңіз.
Біз әлемнің 60-тан астам елінде жылжымайтын мүлік тізілімдерінен үзінді көшірмелер алу қызметтерін ұсынамыз.
Шетелдік жылжымайтын мүлік тізілімінен алынған үзінді көшірме электрондық пошта арқылы немесе түпнұсқа түрінде жедел поштамен жіберілуі мүмкін. Қажет болған жағдайда, біз жылжымайтын мүлік тізілімінен алынған үзіндіні апостильмен куәландыра аламыз.
Біз сізге қалай көмектесе аламыз?
Егер сізге шетелде жылжымайтын мүлік нысанының бар-жоғы және оның иелері туралы ақпарат қажет болса — Schmidt & Schmidt қызметтері таптырмас шешім. Бізде 100-ден астам елдің жылжымайтын мүлік тізілімдерінен, оның ішінде меншік иелері мен мәмілелер тарихы туралы деректерді қамтитын үзінді көшірмелерге тапсырыс бере аласыз.
