Молдова билігі Республиканың Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығынан шығу рәсімін бастау ниетін ресми түрде жариялады. Бұл туралы Radio Chișinău хабарлайды.
Молдова ТМД-дан қалай шығады
Молдова Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының негізгі келісімдерін денонсациялау рәсімін бастады. Бұл туралы бұқаралық ақпарат құралдарына Республика вице-премьері әрі сыртқы істер министрі Михай Попшой мәлімдеді.
Молдова ТМД-ға мүшелігінің негізін құрайтын үш негізгі келісімді — ТМД Жарғысын, ТМД құру туралы келісімді және оған тиісті қосымшаны денонсациялау рәсімін бастады. Олардың күші ресми түрде тоқтатылғаннан кейін біздің ел заңды түрде ТМД мүшесі болудан қалады, дегенмен іс жүзінде ұйымға қатысу бұған дейін-ақ тоқтатылған еді. Бұл құжаттар түпкілікті бекіту үшін парламентке жолданады
— деп Молдованың сыртқы саяси ведомствосы басшысын БАҚ келтіреді.
Ресми Кишиневтің ТМД-ның басқа мүшелерінен алшақтауы 2020 жылы Майя Санду Молдова президенті болып сайланғаннан кейін басталды. 2023 жылдың басында Республика үкіметі ТМД аясында қол қойылған 282 келісімнің 120-дан астамын денонсациялау ниетін жариялаған болатын. Соңғы уақытта Молдова өкілдері Достастық отырыстарына қатыспай жүр.
Енді сөз ТМД-дан түпкілікті шығу туралы болып отыр. Шешім ақпан айының ортасына дейін үкімет тарапынан қабылданып, кейін көктемгі сессияда қарау үшін парламентке ұсынылуы тиіс.
NewsMaker басылымының бағалауынша, Молдованың ТМД-дан заңды түрде шығуы бір жылдан астам уақытты алады. Тиісті шешім ұйымға жіберілген сәттен бастап мүшелік тоқтатылғанға дейін 12 ай өтеді.
Үкіметтің бұл ниеті қызу саяси пікірталас туғызды. Еуропашыл сарапшылар мен Молдованың қоғамдық өкілдері бастаманы қызу қолдаса, оппозиция ең алдымен қарапайым азаматтар үшін үлкен проблемалар туындауы мүмкін екенін айтады.
Мәселен, саясаттанушы Анатол Цэрану Молдованың ТМД құрамында болуын «анахронизм» деп атады. Ал саясаттанушы Лауренциу Плешканың пікірінше, Достастық Молдоваға еркін жүріп-тұру немесе бажсыз сауда мүмкіндігін бере алмады.
Өз кезегінде молдовалық экономист Михаил Пойсик үкіметтің әрекеттері нарықтарды жоғалту және сауда теңгерімсіздігінің өсуі салдарынан экономиканың құлдырауына әкелуі мүмкін екенін мәлімдеді.
ПКРМ депутаты Диана Караманның айтуынша, оны «Спутник» агенттігі келтіреді, ТМД елдерімен тарихи және экономикалық байланыстарды Попшойдың немесе Сандудың қалауымен жай ғана үзіп тастау мүмкін емес. Караман билік идеология үшін тиімді серіктестіктерді, мәдени жобаларды және азаматтардың еркін таңдауын елемей отыр деп санайды.
Молдова Республикасының Социалистер партиясы оппозициялық партиясының көшбасшысы Игорь Додон үкімет шешімі молдова халқының мүдделері мен тілектеріне қайшы келеді деп мәлімдеді.
Молдованың ТМД-дан шығуы азаматтардың өміріне қалай әсер етеді
Көші-қон және кедендік алымдар мәселесінде батысшыл сарапшылардың ТМД-ны сынауы толықтай дәл емес, өйткені 2011 жылы Достастық аясында Еркін сауда аймағы іске қосылған, ал ТМД елдерінің көпшілігі арасында, қосымша екіжақты келісімдер негізінде болса да, визасыз режим әрекет етеді.
Молдовалық сарапшылар ТМД-дан шыққаннан кейін кейбір елдермен визасыз режим жойылуы мүмкін екенін айтуда. Бұл елеулі қиындықтар туындатуы ықтимал. Бейресми деректерге сәйкес, Ресей Федерациясында жүздеген мың Молдова азаматы бар. Ресей паспорты жоқ азаматтарға өз мәртебесін анықтау үшін шұғыл шаралар қабылдауға тура келуі мүмкін.
Сондай-ақ ТМД аясында әрекет ететін Минск конвенциясынан шығу да ауыр салдар әкелуі мүмкін. Schmidt&Schmidt бұған дейін жазғандай, 1993 жылы қол қойылған конвенция ТМД-ға қатысушы елдер арасындағы бірқатар халықаралық-құқықтық мәселелерді реттеді: құқықтық қорғау көрсету, алымдардан босату, сот процесіне қатысушыларды шақыру, соттылық, отбасылық істер, меншік рәсімдеу және басқалар. Конвенцияның негізгі ережелерінің бірі — құжаттардың жарамдылығы.
Келісуші Тараптардың бірінің аумағында құзыреті шегінде және белгіленген нысанда уәкілетті орган немесе арнайы уәкілетті тұлға жасаған немесе куәландырған және мемлекеттік мөрмен бекітілген құжаттар басқа Келісуші Тараптардың аумағында қандай да бір арнайы куәландырусыз қабылданады… Келісуші Тараптардың бірінің аумағында ресми құжат деп танылатын құжаттар басқа Келісуші Тараптардың аумағында ресми құжаттардың дәлелдік күшіне ие болады
— делінген Конвенцияның 13-бабында.
Басқаша айтқанда, келісімге қатысушы барлық елдердің аумағында құжаттарды өзара апостильсіз пайдалануға болады.
Егер бұл жағдай бойынша қандай да бір арнайы шешім қабылданбаса, көптеген адамдарға апостиль алу үшін сапарға шығуға немесе құжаттарды қашықтан заңдастыру қызметіне жүгінуге тура келеді. Өйткені Молдова Минск конвенциясынан шыққан жағдайда 1961 жылғы 5 қазанда қабылданған, шетелдік ресми құжаттарды заңдастыру талаптарын жоятын Гаага конвенциясы, яғни Апостиль туралы конвенция қолданыла бастайды.
Молдова билігі бұған дейін де ТМД-дан шығу ниетін бірнеше рет талқылап, кейін одан бас тартқан болатын. Алайда Попшой жасағандай нақты мәлімдемелер бұрын айтылмаған. Молдова азаматтарына құжаттарын шұғыл түрде апостильдеу керек пе, ал молдовалық кәсіпкерлерге жаңа нарықтар іздеу қажет пе — оны жақын болашақ көрсетеді.
Апостиль дегеніміз не?
Біздің бейнемізде апостиль дегеніміз не, ол не үшін қажет, оны қалай және қайда жасауға болады, сондай-ақ құжаттарды апостильдеу тарихы туралы айтамыз.
Егер сізге шет мемлекетте берілген құжатқа апостиль қою қажет болса, Schmidt & Schmidt компаниясына хабарласыңыз.
Біз әлемнің 100-ден астам елінде апостиль қою қызметтерін ұсынамыз.
Біз қалай көмектесе аламыз?
Егер сіз құжаттарды берген елден тыс жерде болсаңыз, біз сізге шетелде қолдану үшін апостиль қоюға және заңдастыруға көмектесуге қуаныштымыз. Сіз әрқашан Schmidt & Schmidt компаниясына жүгіне аласыз, бізде түрлі құжаттарды заңдастыру бойынша мол тәжірибе жинақталған және біз осы салада барлық қажетті қызметтерді көрсетеміз, соның ішінде нотариалдық көшірмелерді алу, аудармалар, қажетті сенімхаттарды дайындау, шет мемлекеттердің мемлекеттік органдары мен консулдықтарында құжаттарды заңдастыру, сондай-ақ әлемнің көптеген елдеріне дайын құжаттарды жеткізу. Заңдастыру және апостиль қою рәсімі туралы толығырақ біздің сайтымызда оқи аласыз.
