2025 жылғы 31 желтоқсанда Вьетнам Социалистік Республикасы 1961 жылғы 5 қазанда қабылданған, шетелдік ресми құжаттарды заңдастыру талабын жоятын, сондай-ақ Апостиль туралы конвенция деп аталатын Гаага конвенциясына қосылды. Бұл туралы Халықаралық жеке құқық жөніндегі Гаага конференциясының ресми порталы хабарлады.
Апостиль не үшін қажет
Алғашқы мемлекеттік құжаттар пайда болған сәттен бастап адамзат оларды шығарылған елден тыс жерде пайдалану айтарлықтай қиын екеніне тап болды. Шетелдік билік органдары шет мемлекетте берілген құжаттарды саяси себептермен немесе олардың түпнұсқалығын тексеру мүмкін болмағандықтан қабылдамауы мүмкін. Бұл мәселе ішінара мөрлерді пайдалану, халықаралық шарттардың болуы және шетелдегі өкілдіктер арқылы шешіліп отырды.
Белгілі бір кезеңде ұлттық құжаттарды шетелде қолдануға байланысты қиындықтарға әмбебап жауап ретінде консулдық легализация қалыптасты. Бұл — күрделі, көпсатылы рәсім, ол құжатты алдымен оны берген елдің Сыртқы істер министрлігінде немесе басқа уәкілетті органда, ал кейін қабылдаушы мемлекеттің елшілігінің консулдығында немесе консулдық бөлімінде куәландыруды көздейді.
Көбінесе құжатты алдын ала сертификаттау қажет, ал ұлттық деңгейде куәландырылғаннан кейін оның ресми аудармасын жасау керек. Осылайша, консулдық легализация үшін кемінде екі-үш мекемеге бару, бірнеше рет мемлекеттік баж төлеу және құжаттың өзін аудару қажет болады (кейбір жағдайларда тіпті екі рет). Бұл — ұзақ, қымбат әрі күрделі процесс.
Процесті жеңілдету мақсатында 1961 жылы шетелдік ресми құжаттарды заңдастыру талабын жоятын Гаага конвенциясы қабылданды. Осы халықаралық актіге сәйкес, Конвенцияға қатысушы елдердің бірінде берілген құжатты қалған барлық қатысушы мемлекеттердің аумағында пайдалану үшін апостиль қою жеткілікті.
Апостиль — құжаттың заңдылығын растайтын, осындай легализация түрін мойындайтын мемлекеттер мен елдердің аумағында ұсынуға арналған халықаралық стандартталған нысан. Әдетте ол арнайы мөр немесе сертификат түрінде болады. Алайда соңғы жылдары электрондық апостиль (e-Apostille) де кең таралуда — бұл виртуалды түрде шығарылған құжаттардың түпнұсқалығын растайтын арнайы цифрлық белгі.
Егер қандай да бір мемлекет белгілі бір елден қойылған апостильдерді қабылдағысы келмесе, ол сол елдің Конвенцияға қатысуына қарсы қарсылық білдіре алады немесе арнайы мәлімдеме жасай алады. Мұндай жағдайда осы мемлекеттердің арасында апостиль қою қолданылмайды.
Апостильдеу консулдық легализацияға қарағанда әлдеқайда ыңғайлы. Алайда саяси-құқықтық себептерге байланысты көптеген мемлекеттер, соның ішінде ірі елдер де, ұзақ уақыт бойы Гаага конвенциясына қосылмады. Дегенмен соңғы жылдары әлемде апостильдеудің айқын қарқынды өсуі байқалуда.
Schmidt&Schmidt бұрын жазғандай, 2019 жылы Конвенция Гайана Кооперативтік Республикасы мен Филиппиндер үшін күшіне енді, 2020 жылы — Палау мен Ямайка үшін, 2022 жылы — Индонезия мен Сауд Арабиясы үшін, 2023 жылы — Сенегал, Пәкістан және Қытай үшін, 2024 жылы — Руанда мен Канада үшін, ал 2025 жылы — Бангладеш үшін күшіне енді. Алжир Конвенцияға қосылды, ал Таиланд қосылуға дайындалып жатыр.
Индонезия апостильдеуді ілгерілетуде өзіндік «амбассадорға» айналды. Оның билік органдары Конвенцияға әлі қатыспаған елдерді оған қосылуға белсенді түрде үгіттеп келеді.
Вьетнам Апостиль туралы конвенцияға қалай қосылды
1961 жылғы Конвенцияға ұзақ уақыт бойы қосылмаған елдердің бірі — Вьетнам болды. Экономикалық өсімінің жоғары болуына (Вьетнам ЖІӨ-нің САҚ бойынша көлемі жағынан әлемде 25-орында) және шетелдік инвестицияларды тарту деңгейіне қарамастан (әлемде 22-орын), ел қолайсыздау консулдық легализация рәсімін қолданды.
Алайда соңғы уақытта бұл легализациялау тетігі экономикалық дамуды «тежеуші» факторға айналды. 2025 жылы Вьетнам билігі бірқатар әкімшілік рәсімдер бойынша инвесторлар үшін шетелдік құжаттарды легализациялау талабын тіпті алып тастады. Дегенмен мәселе түбегейлі шешімді қажет етті.
Нәтижесінде 2025 жылғы 31 желтоқсанда Вьетнам Социалистік Республикасы Апостиль туралы конвенцияға қосылу жөніндегі құжатты депонирледі. Депозитарий ретінде Нидерланд Корольдігінің Сыртқы істер министрлігі белгіленген. Вьетнамның қосылуына қатысты Конвенцияның басқа қатысушыларынан әзірге қарсылықтар түскен жоқ — алайда оларда бұл үшін алты ай уақыт бар.
Осылайша, 1961 жылғы Конвенцияға қатысушы елдердің саны 129-ға жетті. Вьетнам үшін Конвенция 2026 жылғы 11 қыркүйекте күшіне енеді. Осы мерзімге дейін, жекелеген жағдайларды қоспағанда, Вьетнам аумағында шетелдік құжаттарды тек консулдық легализациядан кейін ғана пайдалануға болады.
Вьетнамда құжаттарға апостиль қою бойынша уәкілетті орган ретінде Сыртқы істер министрлігі, атап айтқанда: Ханой қаласындағы СІМ штаб-пәтерінің құрамындағы Консулдық департамент және Хошимин қаласының Сыртқы байланыстар департаменті тағайындалды.
Сарапшылардың бағалауынша, апостильдеуді енгізу Вьетнамдағы әкімшілік рәсімдерді жеңілдетеді, инвестициялық ахуалға оң әсер етеді және халықаралық көші-қон үдерістеріне қатысушылардың өмірін анағұрлым қолайлы етеді.
Апостиль туралы конвенцияға қосылу партия мен үкіметтің әкімшілік реформаны ілгерілету, цифрлық трансформация және халықаралық интеграция саясатына сәйкес келеді. Бұл Вьетнамда шетелдік мемлекеттік құжаттарды пайдалану рәсімдерінің елеулі өзгеруіне алып келеді деп күтілуде, соның нәтижесінде халықаралық құқықтық қатынастардағы Вьетнамның ұстанымы, беделі мен абыройы артады, халықаралық ұйымдардың ұсынымдары орындалады, іскерлік орта көрсеткіштері жақсарып, ұлттық бәсекеге қабілеттілік күшейіп, сыртқы ресурстарды тартуға ықпал етеді.
— делінген Вьетнам Әділет министрлігінің ресми мәлімдемесінде.
Ведомствода уәкілетті қызметтер Вьетнамда апостиль қоюды жүзеге асыру үшін қажетті нормативтік база мен инфрақұрылымды әзірлеуді бастап кеткенін атап өтті.
Апостиль дегеніміз не?
Біздің бейнемізде апостиль деген не, ол не үшін қажет, оны қалай және қайда рәсімдеуге болатыны, сондай-ақ құжаттарды апостильдеудің тарихы туралы айтып береміз.
Егер сізге шет мемлекетте берілген құжатқа апостиль қою қажет болса, Schmidt & Schmidt компаниясына жүгініңіз.
Біз әлемнің 100-ден астам елінде апостиль қою қызметтерін ұсынамыз.
Біз қалай көмектесе аламыз?
Құжаттарды шетелде қолдану үшін апостильдеу және легализациялау мәселелерінде сізге көмектесуге әрқашан дайынбыз.
Сіз әрдайым Schmidt & Schmidt компаниясына хабарласа аласыз — бізде әртүрлі құжатт
